دەستپێک / بابەت / ترسان له‌ ترس !

ترسان له‌ ترس !

 Overcoming-fear

 ((بوێر له‌ ژیانیدا جارێك و ترسنۆك رۆژی‌ هه‌زار جار ده‌مرێت.)) 

ترسان له‌ ترس !

        زۆر له‌ ئێمه‌ له‌ هه‌ندێ‌ بواری‌ ژیاندا ، له‌ هه‌ندێ‌ شت ده‌ترسین و له‌و هه‌ڵه‌یه‌‌شمان حاشا ناكه‌ین . له‌ راستیدا زۆر لێكدانه‌وه‌ی‌ خراپمان له‌ سه‌ر ترس هه‌یه‌ ، به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ زۆر جار به‌ ئاشكرا له‌ داوی‌ ترسدا گیر ده‌كه‌ین . ده‌ترسین هه‌ڵه‌ بكه‌ین و تێشكێین . بێ رێزیمان پێ بكرێت . له‌ ره‌خنه‌ و ئاڵوگۆڕ ده‌ترسین . له‌ پیر بوون و به‌ ته‌نیا مانه‌وه‌ و له‌ ده‌س دانی ئه‌و شتانه‌ی‌ هه‌مانن ده‌ترسین . ره‌نگه‌ هۆی‌ ئه‌و ترسه‌ش هه‌مووی‌ ئه‌وه‌ بێ كه‌ مرۆڤی ئه‌مڕۆیی ، ئه‌و په‌ڕی‌ گرنگی به‌            خۆش رابوێری‌ و ئاسووده‌یی ده‌دات و له‌و راستایه‌شدا ده‌ریایه‌ك نیگه‌رانی ، ئیستریس و ترسی بۆ خۆی‌ به‌ دی‌ هێناوه‌ . به‌ڵام شایانی باسه‌ تا كه‌متر یاسا و ریسای‌- چبكه‌ین و چمان به‌ سه‌ر دێت- داڕێژین ، ئه‌رخه‌یانتر ده‌توانین هه‌مبه‌ر به‌ پێشهاته‌كان كاردانه‌وه‌ بنوێنین و ئه‌گه‌ر رۆژێكی زۆر تاڵیشمان ئاوقای‌ ژیان بێت ، بوێرانه‌ به‌رانبه‌ری‌ بوێستین یان له‌ گه‌لیدا بسازێیین. چونكوو ئه‌گه‌ر مه‌ودای‌ ترس بده‌ین باڵ به‌ سه‌ر ژیانماندا بكێشێت ، بواری‌ هه‌موو پێشكه‌وتنێكمان لێ ده‌گرێت ، ناخۆشی ده‌خاته‌ نێوانمان و وامان لێده‌كات كه‌ ئاواته‌كانمان پاش گوێ‌ بده‌ین ، نه‌توانین ته‌واوی‌ تواناكانی خۆمان ده‌كار كه‌ین و گه‌شه‌یان پێ بده‌ین . له‌و راستایه‌شدا هێز و هه‌ست و خۆشه‌ویستییه‌كی یه‌كجار زۆر له‌ ده‌س ده‌ده‌ین . كه‌ واته‌ هه‌ر وه‌كوو فێری ترس بووین ، ده‌توانین فێری‌ وێرانیش بین . ژیرانه‌ ئه‌و هه‌سته‌ بوێرییه‌ له‌ خۆماندا گه‌شه‌ پێ بده‌ین و خۆمانی له‌ گه‌ڵدا رابێنین . تا ئه‌و جێگایه‌ی‌ كه‌ بێ منه‌ت له‌ ترس ئاڵای‌ ئازایه‌تی له‌ پێده‌شتی خۆزگه‌كانماندا هه‌ڵده‌ین و به‌ هه‌موو ئاواته‌كانی ژیانمان بگه‌ین .

رێگایه‌كانی سه‌ركه‌وتن به‌ سه‌ر ترسدا

1-  ناسین و په‌ی بردن به‌ ناوه‌رۆكی ترس یه‌كه‌مین رێگای‌ زاڵ بوون و سه‌ركه‌وتن به‌ سه‌ر ئه‌و دیارده‌ دزێوه‌ دایه‌ و هیچ گومانی تێدا نییه‌ كه‌ ترس ته‌نیا كاردانه‌وه‌یه‌كی ئینسانی و سروشتییه‌ به‌رانبه‌ر به‌ گه‌شه‌ و ئاڵوگۆڕكان . كه‌واته‌ پێویسته‌ شرۆڤه‌ و راڤه‌یه‌كی دروست له‌ چۆنیه‌تی ترس بكه‌ین و وه‌كوو له‌مپه‌رێكی ته‌واو رێگر تێیه‌وه‌ بڕوانین وته‌نانه‌ت به‌ نیازی‌ ره‌واندنه‌وه‌ و بنه‌بڕكردنی له‌سه‌ر رێگای‌ به‌خته‌وه‌ریماندا هه‌وڵی نه‌هێشتنی بده‌ین.

2-  هه‌موومان پێویسته‌ ئه‌و پرسیاره‌ له‌ خۆمان بكه‌ین : له‌ دژوارترین كاتی ژیانماندا ، خراپترین شت كه‌ ره‌نگه‌ روو بدات چییه‌ ؟ به‌ وه‌بیر هێنانه‌وه‌ی‌ ژیانی رابردوومان و تاڵترین رووداوێك كه‌ هه‌رگیزچاوه‌ڕوانیمان نه‌كردووه‌ و رووی‌ داوه‌، بۆمان ده‌رده‌كه‌وێت كه‌ له‌ به‌دترین حاڵه‌تی پێشهاتوودا توانیومانه‌ هه‌ڵوێست بگرین و باشترین كاردانه‌وه‌ بنوێنین . به‌ تایبه‌ت ئه‌گه‌ر له‌ بواری‌ فكریدا پشتگیرێكی خاوه‌ن بیر و به‌ لێكدانه‌وه‌مان پاله‌پشت بێت و بۆ زیاتر وێران و وێستانمان له‌ هه‌مبه‌ر ترسه‌كاندا، بێ له‌ روودامان و ئه‌رخه‌یان بوخچه‌ی‌ دڵمانی لا بكه‌ینه‌وه‌ ، هه‌سته‌كانمانی بۆ ده‌رببڕین و په‌رۆشییه‌كانمانی لا بدركێنین ، باشتر پێش ده‌كه‌وین و بیر و فكره‌ ئازارده‌ركانمان له‌ دڵدا نامێنن .

3-  له‌گه‌ڵ ترسه‌كانتاندا رووبه‌ڕوو ببنه‌وه‌ ، چونكوو ئه‌گه‌ر چاوه‌ڕوانی بكێشن ترسه‌كانتان بڕه‌ونه‌وه‌ و ئینجا ده‌س به‌ كار بن ، ره‌نگه‌ تا هه‌تایه‌ هه‌ر له‌ چاوه‌ڕوانیدا بمێننه‌وه‌ . به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئێوه‌ به‌ ئه‌ركی خۆتانی دابنێن و ده‌سته‌ویه‌خه‌ی‌ ئه‌و هه‌سته‌ دواكه‌تووییه‌ ببنه‌وه‌ ، له‌ سه‌داسه‌د به‌ مراد ده‌گه‌ن. لێره‌دا گرنگ هه‌نگاو نان و ئیستارد لێدانه‌ ، چونكوو هه‌ر كه‌ هه‌ڵوێستتان گرت و بڕیارتان دا ، ترسه‌كه‌تان بچووك ده‌بێته‌وه‌ و كاریگه‌ری‌ له‌ سه‌رتان نامێنێ . (ئمرسۆن) ده‌ڵێ:

((كارێك كه‌ لێی ده‌ترسی بیكه‌ ، كه‌ كردت ده‌زانی هیچ ترسێك له‌ گۆڕێدا نییه‌ .))

4-  هۆی‌ سه‌رهه‌ڵدانی زۆربه‌ی‌ ترسه‌كان، نه‌زانی و دواكه‌وتوویی هزرییه‌ . به‌ بیر و لێكدانه‌وه‌ی‌ ورد و ژیرانه‌ له‌ مه‌ڕ هه‌ر بابه‌تێك به‌ سانایی ده‌توانن دێوه‌زمه‌ی‌ ترس له‌ حه‌شارگه‌ی‌ دڵدا ده‌ربكه‌نه‌ ده‌ره‌وه‌ ، په‌چه‌ له‌ سه‌ر روخساری‌ دزێوی‌ وه‌لا بده‌ن و بزانن تا ئه‌و راده‌یه‌ی‌ له‌ ترسی ترس نه‌وێراون هیچ بكه‌ن! به‌و شێوه‌یه‌ش نییه‌ . بۆ زیاتر دڵنیا بوون له‌م وته‌یه‌ش پێویسته‌ به‌ وردبینییه‌وه‌ یه‌كه‌ به‌ یه‌كه‌ی‌ گومان و راستییه‌كان له‌ یه‌كتر هه‌ڵاوێرن و ته‌واوی‌ لایه‌ن و قوژبنه‌كانی مه‌به‌ست بخه‌نه‌ ژێر چاوه‌دێری‌ خۆتانه‌وه‌ . ئینجا بۆچوونه‌ هه‌ڵه‌كانی خۆتان له‌ سه‌ر نه‌وێران و راده‌ی‌ دواكه‌وتنتان له‌ گشت بواره‌كانی ژیاندا بنووسنه‌وه‌ و ژیرانه‌ كاردانه‌وه‌ی‌ كایگه‌ر و له‌ جێدا بنوێنن . ئه‌و شێوه‌ هه‌ڵسوكه‌وته‌ ئه‌و په‌ڕی‌ هێزی‌ پێویستتان بۆ ده‌س به‌ سه‌ركردن و خستنه‌ ژێر چادوه‌دێری‌ ترس له‌ ئیختیار داوێت .

5-  ژیان و بوون به‌ وێران و ئازایه‌تییه‌وه‌ جوانه‌ و ئه‌ركی هه‌موومانه‌ له‌ هه‌وڵی گه‌یشتن به‌و پله‌یه‌ له‌ ژیاندا بین .  بێگومان ئه‌و تایبه‌تمه‌ندییه‌ش تایبه‌ت به‌ گشت كه‌سێكه‌ و وره‌ و لێهاتوویی ده‌روونی هه‌موو مرۆڤێكیش له‌ كاتی رووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌ی‌ له‌ گه‌ڵ مه‌ترسی ، تین و ته‌نگانه‌ و به‌ گژداهاتنه‌وه‌ی‌ نه‌یارانیدا ده‌رده‌كه‌وێت ، ئه‌وه‌ش نیشانه‌ی‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ ئه‌و هه‌سته‌ له‌ وجوودی‌ هه‌موو ئینسانێكدا هه‌یه‌ و به‌ بێ هیچ دنه‌ و هانده‌رێك له‌ كاتی پێویستیدا ده‌وری‌ خۆی‌ ده‌گێڕێت و له‌ هانا دێت .

        (مارك تواین)ده‌ڵێ: (( وێران و ویستان به‌رانبه‌ری‌ ترس ، نیشانه‌ی‌ ئازایه‌تی و سه‌ركه‌وتن به‌ سه‌ر ترس دایه‌ ، نیشانه‌ی‌ ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ ترسێك له‌ گۆڕێ‌ دانییه‌ . ))

كه‌ واته‌ رازی‌ گۆڕینی پێوه‌ندیه‌ك كه‌ له‌ گه‌ڵ ترسی خۆتدا هه‌ته‌ ئه‌وه‌ نییه‌ كه‌ هه‌وڵ بده‌ی‌ له‌ ناوی‌ به‌ری‌ ، چونكوو هه‌رگیز له‌ ناو ناچێت . به‌ڵكوو ده‌بێ روانگه‌ و بۆچوون و هه‌ڵوێستت له‌ هه‌مبه‌ر ئه‌و دا بگۆڕیت‌ و پێ به‌پێ وره‌ و بوێریت له‌ ئاستی ترسدا په‌ره‌ پێ بده‌ی‌ .  ئێوه‌ ده‌توانن به‌ شۆڕ بوونه‌وه‌ به‌ ناخی ئاواته‌كانی خۆتاندا و پته‌و كردنی پێوه‌ندیتان به‌ وره‌ و هه‌سته‌كانی رووحیتانه‌وه‌ ، چۆنیه‌تی راهاتن و وه‌ده‌سهێنانی بوێری‌ فێر بن .

بۆ ئێوه‌ چ شتێك هانده‌ری‌ هه‌ڵوێست گرتن و بوێریتانه‌ ؟

بۆ هه‌ندێ كه‌س بیر و بڕوا و هێزی به‌هێزی دینداری، بۆ هه‌ندێ كه‌س ره‌نگه‌ بێزاری و ده‌سه‌ره‌وه‌ڕژانی ژانه‌ په‌نگ خواردووه‌كانی ژیان و بۆ هه‌ندێ كه‌سی تر‌ ره‌نگه‌ شێوه‌ردانه‌وه‌ی به‌رهه‌م و نووسراوه‌ مێژووییه‌كانی ناو په‌ڕتووكان و وێشده‌چێت بۆ هه‌ندێ‌ كه‌س پشگیری و هاوبیری‌ ژیر و زانایه‌كی سه‌رده‌م و هاوچاخی خۆی بێت . ئێوه‌ش ده‌توانن به‌ هۆی هه‌ریه‌ك له‌و هۆیانه‌ و له‌ سه‌رووشیانه‌وه‌ بیر و بڕوای دینی و وره‌ و وریایه‌ك كه‌ له‌ ده‌روونی خۆتاندا هه‌یه‌ تۆوی بوێری له‌ پانتایی دڵدا بچێنن و به‌ بڕوا و بیری نه‌بڕاوه‌تان بیگه‌شێننه‌وه‌ ،تا له‌ هه‌ر كات و ساتێكی ژیاندا پێویستتان پێی بوو ده‌كاری بێنن.

         ره‌نگه‌ له‌هه‌ندێ بواردا وه‌كوو پێویست نه‌توانن پاڵ وه‌بوێری‌ ولێهاتوویی‌ خۆتانه‌وه‌ بده‌ن وكه‌ڵكی‌ لێ‌ وه‌ربگرن 0 له‌و كاتانه‌دا پێویستتان به‌ڕاكێشانی‌ سه‌رنج وگوێڕایه‌ڵی ده‌ورووبه‌رانتان و به‌تایبه‌ت كه‌سانی شاره‌زا له‌ بواره‌كانی ژیاندا هه‌یه‌ .كه‌ واته‌ ده‌توانن بوێریه‌ك كه‌پێویستتان پێیه‌تی‌ له‌ كه‌سانێك كه ‌رێزتان ده‌گرن و گومانتان له‌ دۆستایه‌تی و رازداریاندا نییه‌، ده‌سته‌به‌ر بكه‌ن تا مه‌ودای‌ په‌ڕینه‌وه‌ له‌گشت بوارێكتان بۆ بڕه‌خسێنن و له‌ گێژاوی‌ گێژیه‌تی ده‌رتان بێنن . به‌ كوردی و به‌ کورتی بوێری‌ و متمانه‌ به‌ یه‌كتركردن دوو هۆی‌ سه‌ره‌كی سه‌ركه‌وتن به‌ سه‌ر ترس و تووشییه‌كانی ژیان دان   .

سه‌رده‌شت -18/4/86

وه‌رگێڕانی : هێرش بێتووشی 

سه‌رچاوه‌ی بابه‌ت: ‌(لاپه‌ڕه‌‌(57) ی‌ پاشكۆی‌ ژماره‌ هه‌شتاوچوار‌

(خانواده‌ سبز)-(15/8/1384) ی هه‌تاوی‌            

لەبارەی هێرش بێتووشی

ناوی ته‌واوم (ساڵح ساڵح زاده‌) ناسراو به‌ (هێرش بێتووشی) له‌دایکبووی رۆژی نۆهه‌می مانگی رێبه‌ندانی ساڵی هه‌زار و سێسه‌د و چلی هه‌تاویم. ناوی باوکم عه‌لی حه‌مه‌ساڵح له‌ به‌ره‌بابی ...

سەیری ئەمەش بکە

مێژوو چییه‌؟

مێژوو چییه‌؟ ئه‌وانه‌ی به‌ رابردووی خۆیاندا نه‌چنه‌وه‌ ده‌بێ دووپاتی بکه‌نه‌وه‌. ((جۆرج سانتایانا)) مێژوو چه‌مکێکی له‌ …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *